Το κιτς των δικτατόρων

Πόλεις του σοσιαλισμού
5 Ιουνίου 2005

Παλάτι του Σαντάμ Χουσεΐν.


του Γιώργου Μ. Χατζηστεργίου

Ένας φημισμένος Έλληνας αρχιτέκτονας μιλούσε για την έκπληξη που αισθάνθηκε όταν επισκεπτόμενος πολυκατοικίες για εργαζόμενους χαμηλών εισοδημάτων τις οποίες ο ίδιος είχε μελετήσει, διαπίστωσε ότι οι ένοικοι δεν χρησιμοποιούσαν σημαντικό τμήμα της (έτσι κι’ αλλοιώς μικρής) συνολικής επιφάνειας του διαμερίσματός τους· το τμήμα αυτό το στερούσαν από την οικογένειά τους, προορίζοντάς το για τον “κόσμο” – το χρησιμοποιούσαν δηλαδή μόνο για την υποδοχή των επισκεπτών τους!

Αν από την ανισόρροπη σχέση μεταξύ του “φαίνεσθαι” και των πραγματικών αναγκών της καθημερινής ζωής προκύπτουν συνηθέστατα αποτελέσματα “κακού γούστου”, τότε στις περιπτώσεις των κατοικιών των δικτατόρων, όπου λόγω της απόλυτης εξουσίας η φαντασία των ιδιοκτητών δεν γνωρίζει τους οικονομικούς και άλλους περιορισμούς που αφορούν τους “κοινούς ανθρώπους”, τα αποτελέσματα χαρακτηρίζονται από “κολοσσιαίο κακό γούστο”. Αυτό ακριβώς αναδεικνύεται στο ενδιαφέρον και με πολλές φωτογραφίες βιβλίο του Peter York (σημαντικού μελετητή του στυλ στη Βρετανία), κάνοντας μια περιδιάβαση στα ενδιαιτήματα μιας ποικιλίας εξουσιαστών – από της Μάρκος στις Φιλιππίνες και του Τίτο στη Γιουγκοσλαβία, μέχρι του Μομπούτου στην Κεντρική Αφρική.

Βεβαίως, το βιβλίο δεν ικανοποιεί τον αναγνώστη που ενδιαφέρεται για μία συνολική θεώρηση της σχέσης αρχιτεκτονικής και εξουσίας (και μάλιστα της αυθαίρετης). Επιπλέον, καθώς η διεθνής πολιτική δεν είναι το δυνατό σημείο του York, ο κατάλογος των δικτατόρων δεν είναι αντιπροσωπευτικός, ούτε πλήρης – λείπουν για παράδειγμα αυτοί της Λατινικής Αμερικής. Όμως, η πρόθεση του συγγραφέα δεν είναι να αναπτύξει μια γενική θεωρία αλλά να αναδείξει δια συγκεκριμένων παραδειγμάτων την παθολογία του κιτς. Με αυτή την έννοια, δεν είναι μόνο οι κατοικίες των δικτατόρων που προσφέρονται γι’ αυτό τον σκοπό. Όπως επισημαίνει με καυστικό χιούμορ ο κριτικός των Financial Times Christofer Silvester παρουσιάζοντας το βιβλίο : “μία από τις χρήσιμες λειτουργίες των περιοδικών life – style είναι να μας υπενθυμίζουν ότι οι διασημότητες μπορεί να έχουν το ίδιο κακό γούστο με κάποιους από τους γείτονές μας”.

Αυτό το βιβλίο – σπουδή στο κακό γούστο – μπορεί να μας είναι χρήσιμο σε μια εποχή που στην Ελλάδα βιώνουμε τον τέταρτο ή πέμπτο κύκλο της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης.

Peter York

Dictators’ Homes

εκδόσεις Atlantic Books, σελ. 160

Δημοσίευση : 27.05.2007